I. Mehmet
Saltanatı	1413- 1421
Padişah Sırası	5
Doğum Tarihi	1382, Bursa
Ölüm Tarihi	26 Mayıs 1421, Edirne
Önce	Yıldırım Bayezid ve Fetret Devri
Sonra	II. Murat
Soyu	Osmanlı Hanedanı
Babası	Yıldırım Bayezid
Annesi	Devlet Hatun
Dini	İslam

I. Mehmet Çelebi veya I. Mehmed (Osmanlı Türkçesi: چلبی محمد, Çelebi Mehmet) (d. 1382, Bursa – ö. 26 Mayıs 1421, Edirne). 5. Osmanlı Sultanıdır. Babası Yıldırım Bayezid, annesi de Germiyanoğullarından Devlet Hatun’dur.

Doğum tarihini 1375, 1379, 1382, 1386, 1390, 1391 gösteren kaynaklar da bulunmaktadır; ama tarihçiler doğumu için kesin kaynakla tarih bulunmadığını kabul ederler. [1]Arap ve Bizans tarihlerinde “Kirişci” veya “Kirî” olarak lakap verilmiştir. Bunların çeşitli kaynaklarda değişik açıklamaları bulunur. Yay yapma özellikle yayın tutturulduğu ve çekildiği sert ipten kiriş yapma sanatini öğrenmiş olması, gençliğinde güreşcilik yapması, gençliğinde kendinin öldürülmesinden korkup bir kirisçinin yanında çıraklık yapması, gençliğinde yay kirişi ile boğulmak istenmesi şeklinde açıklamalar yapılmıştır.

Fetret Devri

1403′de Ankara Savaşı sonucu babası Yıldırım Bayezid, Timur’a yenik ve esir düştükten sonra Osmanlı Devleti 11 yıl süren bir Fetret Dönemi geçirdi. Bu devirde Yıldırım Bayezid’in oğulları Emir Süleyman, İsa Çelebi, Musa Çelebi ve Çelebi Mehmet taht savaşlarına giriştiler. Çelebi Mehmet 1403 ile 1413 arasında Timur yüksek egemenliği altında Amasya da, Amasya-Tokat-Sivas bölgesi (Rumiye-i Suğra) emirliğini yaptı.

Kardeşler arasında çeşitli savaşlardan sonra en nihayet 1413 de Çelebi Mehmet kardeşi Musa Çelebi’yi Vize Savaşı ve Çamurlu Derbent Savaşı’nda yenerek tek başına Osmanlı Devleti idaresini alarak Fetret Devri’ni kapattı.

Kardeşi Musa Çelebi ile savaşırken Karamanoğlu Mehmet Bey Bursa’yı kuşatmış, Bursa şehri büyük bir yangın geçirmiş, fakat Bursa Subaşısı İvaz Paşa kazdırılan lağımları ateşe vererek kuşatmayı kırmıştı.

Tek padişah olarak saltanatı

1413′ten sonra tek padişah olarak hüküm sürdü. Sultan Mehmet Çelebi, Fetret Devrini bitiren ve Osmanlı devletini tekrar eski gücüne kavuşturan sultan olduğundan Osmanlı Devleti’nin 2.kurucusu diye de anılmaktadır.

Tek padişah olarak Sultan Mehmet Çelebi önce, Musa Çelebi tarafından etrafına büyük duvarlar inşa ettirilmiş olan, Edirne Sarayı’nda kaldı. Burada kendini kutlamaya gelen yabancı elçileri kabul etti ve devletin üst kademelerine kendi görüşüne uygun atamalarda bulundu. Şeyh Bedrettin şeyhülislamlıktan atılıp ailesiyle İznik’e sürüldü ve yerine Sunni ulemanın seçtigi bir kişi getirildi. Mihaloğlu Mehmet Bey de Anadolu’ya sürgüne gönderildi. Musa Çelebi tarafından Bizans’dan alınan Selanik ve Konstantinopolis yakınlarındaki bölgeler tekrar Bizans’a geri verildi.

Sonra Anadolu seferine çıktı. Önce yangın ve kuşatmadan kurtulmuş olan devletin birinci başkenti Bursa’ya uğradı. Sonra Ege sahillerine yürüdü.

1. Mehmet

Ayaklanan İzmiroğlu Cuneyd Bey’i sindirerek Ayasoluk (şimdi Selçuk) kalesini aldı. İzmir kalesini orada bulunan Senjan şövalyeleriyle yaptığı görüşmeler sonunda Osmanlı devletine kattı. Senjan Şövalyelerine Bodrum’da yeni bir kale yapmak için izin verdi. Menteşe Beyliği] arazilerinin çoğunu tekrar Osmanlı devletine kattı. 1414 ve 1415de Göller Bölgesi’ne yöneldi. Karamanoğuları eline geçmiş olan eski Hamitoğulları beyliği şehirlerini (Eğirdir, Aksehir, Beyşehir) ve arazilerini Osmanlı devletine kattı.

Sonra 1413de iki yıl önce Bursa’ya yürümüş olan kendi kuzeni olan Karamanoğlu Mehmed Bey üzerine giderek Karamanoğulları ordusuyla Konya Ovası’nda savaştı; onu yendi; Konya’yı kuşattı. Oğlu Mustafa Çelebi ile beraber esir aldı. Yine de onların canlarını bağışladı. Kuzeni olan Karamanoğlu Mehmed Bey’le bir barış imzaladı. Sonradan Karamanoğlu kurnazlığını göstermek için yapılan karşı propagandalara göre Mehmed Bey barış yemini verirken elini elbisesi içinde sakladığı bir canlı güvercin üzerine koymuş ve sonradan bu kuşu azat ederek yaptığı yemini geçersiz saymış olduğu hikayesi tarihlere geçmiştir.[1]Bu barışla birlikte Karamanoğlu’na Eskişehir, Kırşehir, Beyşehir, Sivrihisar’ı ve Niğde’yi verip, hilat giydirip, sancak verdi.
I. Mehmet

Karaman seferinden dönerken Sultan Mehmet Çelebi Ankara’da rahatsızlık geçirdi ve Germiyanoğlu Yakup Bey’in hekimi Mevlana Sinan (şair Şeyhi) tarafından tedavi edildi ve Şeyhi’yi ödüllendirdi. Şeyhi bu tedavinin ve ödüllendirmenin sonuçları olarak başından geçenleri Harname adındaki ünlü mesnevisinde değiştirerek hikaye ettiği bilinmektedir.

Sultan Mehmet Çelebi buradan Edirne’ye geri döndü. 1416da Rumeli seferine çıktı. Arnavutluk’taki soylular Fetret döneminde orada bulunan Osmanlı birliklerini bölgelerinden çıkartmışlardı. Mehmet oradaki Osmanlıların durumunu sahilde Avlonya (şimdi Vlorë) ve denizden içerilerde Akçahisar (şimdi Krujë) kalelerini eline geçirerek güçlendirdi. Mora’ya akıncılar gönderdi. Musa Çelebi’ye destek sağlamış olan Eflak Prensi Mirce (1386-1418) üzerine gitti. Tuna nehrini aşarak Orta Macaristan yollarını kontrol eden ve Osmanlılar tarafından Yergögü adıyla anılan Eflak şehrinde (şimdiki adi Giurgiu) çok korunaklı bir hisar yaptırdı. Bu sefer sonunda Eflak Prensi Mirce, yine Yıldırım Beyazid zamanında olduğu gibi, Eflak’ın Osmanlıların bağımlı bir devleti olmayı kabul etti. Dobruca’nın tamamen Osmanlı eline geçmesini sağladı. Buralara gözünü dikmiş olan Macar Kralına gözdağı vermek için Erdel (Transilvanya) ve Macaristan’a akıncılar gönderdi. Bosna’ya her yıl akıncılara gönderdi ve böylece oradaki toprak sahipleri soylular Osmanlı etkisine girdi ve sonunda Bosna kralı II. Tvrtko Osmanlılara bağımlı devlet olmayı resmen kabul etti.

Buradan tekrar Anadolu’ya geçip Candar Samsun üzerine yürüdü. İsfendiyaroğluları Timur’dan Kastamonu , Safranbolu ve etrafındaki bölgeleri almışlar ve Karamanoğulları ile Osmanlılar aleyhine müttefiklik kurmuşlardı. Mehemt bu bolgeleri ve Samsun’u tekrar Osmanlı yönetimi altına aldı. Bu havalide oturan, Timur’dan kalan Tatarlar’ı ve Türkmenleri Rumeli’de Filibe civarına Tatar Pazarı merkezli bir bölgeye sürdü.

Sultan Mehmet Çelebi’nin padişahlık döneminde Gelibolu’da birinci defa olarak Osmanlı donanması kuruldu. Bu ufak donama Çalı Bey komutasında 1416da ilkbaharında Ege Denizi’nde Osmanlı ticaret gemilerine devamlı hücum eden hıristiyan Naksos Dükü’ne karşı gönderildi. Fakat filo birden rota değiştirip Trabzon’dan emtia ile geri dönmekte olan Venedik ticaret gemilerini takibe girişti. Ticaret gemileri Venedik’in Ege’de üssü olan Negroponte (Eğriboz)’a kaçmayı başardılar. Osmanlı donaması bu limana hücum ettiyse de sonuç alamadı. Bu sırada Petro Loredan komutasındaki Venedik donanması yakınlarda bulunmaktaydı ve bu filo Çalı Bey’in filosunu Gelibolu’ya kadar takibe geçti. 29 Mayis sabahı Osmanlı donanması ile Venedik donanması Çanekkale önünde iki devlet arasındaki ilk deniz savaşını başlattılar. Bu savaş öğleden sonra 2′ye kadar sürdü ve Venediklilerin galibiyetei ile sona erdi. Venedik donanması yeni Osmanli donamasının bütün gemilerini tahrip etti; yalnız altı kadırga ve dokuz kalyota Venediklilere teslim olmuştu. Venedikliler Çalı Bey ve tüm gemi reisleri dahil Osmanlı denizcilerinin tümünü (müslüman Hristiyan ayrımı yapmadan, esirler dahil) öldürmüşlerdir. Venediklilerin bu hiç kıyımsız, hunhar tutumlarına neden Osmanlı devletinin Ege Denizi üzerinde Venedik tekelini ortadan kaldırması korkuları ve bunu önleme çabaları olmuştur. Bunun sonucunda Osmanlı ve Venedik devleti arasında ilk barış antlaşması yapılmıstır. 1417de Sultan Sultan Mehmet Çelebi’nin bu anlaşmayı resmen imzalamak icin Venedik’e gönderdiği elçisi ve maiyetinin Venedik’te masrafını devletin çektiği çok şasaalı ve büyük bir törenle karşılanıp ağırlandıkları Venedik tarihlerine geçmiştir.

1418-1419da Sultan Mehmet Çelebi’yi uğraştıran sorun eski Simavna kadısı ve Musa Çelebinin Edirne’de hükümdarlığı sırasında Şeyhülislamlık yapmış olan Şeyh Bedrettin’in ve yardımcılarının isyanı olmustur. Şeyh Bedrettin ailesiyle İznik’e sürülmüştü. 1418de buradan kaçıp önce Candar’a gitti; ama burada fikirleri tutunmamıştı. Sinop-Kırım-Eflak üzerinden Dobruca’da Deliorman’a gitti. Eflak Prensi Mircea’nin yerine geçen oğlu Mihail’in para ve asker desteğini sağladı. Burada yerleştirilmiş olan çoğu alevî olan ve kendi radikal doktrinlerine fikirleri uyan yörüklerden bir ordu toplamaya başladı ve isyan bayrağını açtı.

Bu sırada Şeyh Bedrettin’in Anadolu’da halife olarak geride bıraktığı Börklüce Mustafa İzmir yakınlarında Karaburun Yarımadası’nda; Torlak Kemal ise Manisa’da asker toplayıp isyana başlamışlardı. Vezirazam Amasyalı Bayazid Paşa ve Manisa’da Sancak Bey olan Şehzade Murat bunlar üzerine gönderildi. Amasyalı Beyazid Paşa Karaburun’da gayet güçlü direniş gösteren Börklüce’yi mağlup etti ve Şehzade Murat ise Torlak Kemal’in hakından geldi. Bu iki isyancı da asılarak idam edildiler. Fakat bu yörelerde Şeyh Bedrettin’in fikir ve önerilerine devamlı inanan bulunmaya devam etti.

Oradan Rumeli’ye geçen veziriazam Amasyalı Bayezid Pasa Şeyh Bedrettin üzerine gitti ve isyancılar çok direniş gösteremeden Şeyh Bedrettin’i ele geçirdi. Serez’de yapılan bir yargılama sonucunda Şeyh Bedrettin orada idam edildi.

Sultan Mehmet Anadolu’ya yine dikkatini çekti. Saruhan (1415) ve Menteşe (1416) beylikleri daha önceden ortadan kaldırılmıştı. Sıra güneyde Antalya yörelerine Tekeoğullarına gelmişti ve buradaki beyliği de ortadan kaldırdı. Batı Anadolu’da sadece Osmanlılara her zaman yardım etmiş Germiyanoğulları beylik olarak kaldı ama bu Beyliğe ait Afyon Karahisar ve Kütahya şehirleri Osmanlı idaresine verildi.

Sultan Mehmet Çelebi’yi son ilgilendiren sorun ise Ankara Savaşı sonunda kaybolmuş olan kardeşi Mustafa Çelebi olduğunu iddia eden bir kişinin bu savaştan 18 yıl sonra ortaya çıkmasıydı. Birçok tarihçinin gerçek Mustafa Çelebi olduğunu kabul ettiği; ama sonradan Osmanlı propagandası ile Düzmece Mustafa adı verilen bu kişi Venedikliler yardımı Teselya ile Selanik’te kendini 1418de Osmanlı Sultanı olarak ilan etti. Sultan Mehmet Çelebi Anadolu’da bulunduğu için ve Sadrazam ise Şeyh Bedrettin ile uğraşmakta iken Edirne’ye doğru yürüme imkanı buldu. Fakat Sultan Mehmet Çelebi hemen Trakya’ya geçip Mustafa üzerine yürümeye başladı ve Mustafa’nın ordusu bozulup eridi. Mustafa ise Bizanslılara sığınmak zorunda kaldı.

Sultan Mehmed Çelebi 26 Mayıs 1421 de Edirne’de bir sürek avı sırasında at sırtında felç oldu, düştü ve yaralandı. Ölüm döşeğinde Veziriazam Amasyalı Beyazıd Paşa ve vezirleri İvaz Paşa ve Çandarlı İbrahim Paşa’yi çağırıp

“Tez oğlum Murat’i getirin. Ben bu döşekten kalkamam. Murat gelmeden ölürsem fitne çıkar. Tedarik görün, ölümümü gizleyin.”

vasiyetinde bulundu. En çok Selanik’te bulunan Düzmece Mustafa’dan çekinilerek, Amasya’da vali olan Murat’in Bursa’ya ulaşmasına kadar 42 gün ölüm haberi gizlendi. Osmanlı Padişahları arasında ölümü gizlenen ilk padişah o oldu. Durumundan kuşkuya düşen ve ayaklanmaları güçlükle önlenen askerleri yatıştırmak için askere geçit yaptırılıp, bu sırada mumyalanmış cesedine kaftan giydirilip, başına sarık konulup pencere önüne oturtulduğu kollarının oynatıldığı rivayet edilir. II. Murat Bursa’ya gelip tahta çıkmasından sonra cenazesi Edirne’den Bursa’ya götürülerek Yeşil Türbe’ye defnedildi.

——————————————————————-

Osmanlı padişahları, Osmanlı hanedanınıdan 36 padişah toplam 623 sene hüküm sürmüştür. İlk önce Bey diye adlandırılan padişahlar, 1383′den itibaren Sultan, 1517 tarihinden sonra da Sultan unvanına ek olarak Halife unvanını da taşımaya başlamışlardır.

Osmanlı padişahları tahta çıktıklarında yayımladıkları bir tür genelge olan Adaletnâme; kanunlara uyulması ve herhangi bir haksızlığa hiç kimsenin uğratılmaması konuları hakkında kaleme alınırdı.

Osmanlı Devleti İslam ile birlikte Türk-Oğuz törelerinden de oldukça etkilenmiştir. İslam dünyasında Siyasetname, Nasihatü’l-Mulük gibi eserlerle devlet yönetimi prensipleri konuşulmuş, yeni öneri ve çözüm yolları dile getirilmiştir. Osmanlı yönetim esasları da temel itibarı ile bu eserlerdeki felsefelerle büyük derecede ölçüşmektedir.

Allah’a tamamen, hükümdara da şartlı itaat etmek, İslam anlayışında olduğu gibi Türk adet ve geleneklerinde de varolan bir husus idi. Hükümdarların Allah’ın verdiği güç ile iktidara geldiği, iktidarın Allah’ın yeryüzündeki halifesi olduğu ve halkın hukuğa uymaları ile biat etmeleri gerektiği anlayışı, alimler tarafından benimsenmiş bir görüştü.

Osmanlı padişahları, Oğuzların Kayı boyuna mensuplardı. İlk kullandıkları mühürlerde Kayı boyunun ibaresinin bulunması bunun en açık delilidir. Osmanlının Kayı boyundan geldiğini sürekli belirtmesi ve bu türden politikalar izlemesi, özellikle Timur mağlubiyeti ve Fetret döneminde büyük yararlar sağlamıştır.

Padişahın resmi	Adı	Doğum tarihi	Ölüm tarihi	Babası	Annesi	Tahta geçişi	Tahttan inişi	Not
	Osman Gazi	1258	1326	Ertuğrul Gazi	Hayme Hatun	1299	1326
	Orhan Gazi	1281	1360	Osman Gazi	Mal Hatun	1326	1359
	I. Murat	1319 ya da 1326	1389	Orhan Gazi	Nilüfer Hatun	1359	1389
	I. Bayezid	1360	1403	I. Murat	Gülçiçek Hatun	1389	1402
	I. Mehmet	1389	1421	I. Beyazıt	Devlet Hatun	1413	1421
	II. Murat	1404	1451	I. Mehmed	Emine Hatun	1421 1446	1444 1451
	II. Mehmed	1432	1481	II. Murad	Hüma Hatun	1444 1451	1445 1481
	II. Beyazıt	1447/48	1512	II. Mehmed	Gülbahar Hatun	1481	1512
	I. Selim	1470	1520	II. Beyazıt	Gülbahar Hatun	1512	1520
	I. Süleyman	1490	1566	I. Selim	Ayşe Hafsa Sultan	1520	1566
	II. Selim	1524	1574	I. Süleyman	Hürrem Sultan	1566	1574
	III. Murat	1546	1595	II. Selim	Nurbanu Sultan	1574	1595
	III. Mehmed	1566	1603	III. Murat	Safiye Sultan	1595	1603
	I. Ahmet	1590	1617	III. Mehmed	Handan Sultan	1603	1617
	I. Mustafa	1592	1639	III. Mehmed	Belirsiz	1617 1622	1618 1623
	II. Osman	1604	1622	I. Ahmet	Haseki Sultan	1618	1622
	IV. Murat	1612	1640	I. Ahmet	Kösem Sultan	1623	1640
	I. İbrahim	1616	1648	I. Ahmet	Kösem Sultan	1640	1648
	IV. Mehmet	1642	1693	I. İbrahim	Turhan Hatice Sultan	1648	1687
	II. Süleyman	1642	1691	I. İbrahim	Saliha Dilaşub Sultan	1687	1691
	II. Ahmet	1643	1695	I. İbrahim	Hatice Muazzez Sultan	1691	1695
	II. Mustafa	1664	1703	IV. Mehmet	Emetullah Rabia Gülnuş Sultan	1695	1703
	III. Ahmet	1673	1736	IV. Mehmet	Emetullah Rabia Gülnuş Sultan	1703	1730
	I. Mahmut	1696	1754	II. Mustafa	Saliha Sultan	1730	1754
	III. Osman	1699	1757	II. Mustafa	Şehsuvar Sultan	1754	1757
	III. Mustafa	1717	1774	III. Ahmet	Mihrişah Sultan	1757	1774
	I. Abdülhamit	1725	1789	III. Ahmet	Rabia Sermi Sultan	1774	1789
	III. Selim	1761	1808	III. Mustafa	Mihrişah Sultan	1789	1807
	IV. Mustafa	1779	1808	I. Abdülhamit	Ayşe Seniyeperver Sultan	1807	1808
	II. Mahmut	1785	1839	I. Abdülhamit	Nakşidil Sultan	1808	1839
	Abdülmecit	1823	1861	II. Mahmut	Bezmialem Sultan	1839	1861
	Abdülaziz	1830	1876	II. Mahmut	Pertevniyal Sultan	1861	1876
	V. Murat	1840	1904	Abdülmecit	Şevkefza Sultan	1876	1876
	II. Abdülhamit	1842	1918	Abdülmecit	Tirimüjgan Sultan	1876	1909
	V. Mehmet	1844	1918	Abdülmecit	Gülcemal Kadın Efendi	1909	1918
	VI. Mehmet	1861	1926	Abdülmecit	Gulüstü Kadın Efendi	1918	1922